1. HABERLER

  2. SİİRT

  3. Mahalli Tünellerimiz: Sabatlar
Mahalli Tünellerimiz: Sabatlar

Mahalli Tünellerimiz: Sabatlar

Siirt'in önemli karakteristik özelliklerinden biri de Sabatlarıdır. Siirt sokaklarında ev altı geçittir Sabat…

A+A-

Bizim şehir hayatından bildiğimiz alt geçite karşılık geliyor Sabat.

Sabatlar evlerin altından geçer. Aşağıda geçerken insanlar; yukarıda, odalar, çırtaklar, medbeğler ve hayatlar...

Mahalli Tünel olan Sabatlarımız yıkılmadan…

Evleri birbirine, birbirlerinin altından bağlayan bu tünel tarzı sokakların yüzlerce yıllık geçmişinden günümüze değişen tek şey betonarme ile desteklenmesi olmuştur...

sabatlar mahalli tüneller

Siirt’te dar sokaklardan yolu uzatmadan geçebilmek için evlerin altından açılan geçitlerdir. Geçecekken, hemen Sabat sana yol açıyor, buyur ediyor. Sokakları birbirine bağlayan bu geçitler kamunun ortak malıdır. Sabatlar ile ortak kullanım alanları ve özel kullanım alanları birleştirilmiştir. Yani üstü özel kullanım alanıyken alt geçit kamuya ait amme hizmeti vermektedir. Muazzam, görülmeye değer yapılardandır Sabatlarımız. Hayran kalmamak elde değil. Hem mimari hem de duygusal denebilecek bir tarzda inşa edilmiş.

Yaz sıcağında daracık sokaklarda kan ter içinde yürürken birden Sabat çıkıyor karşınıza; üstünde hayat, içinde serinlik var. Doğal bir klima Sabatlar. Sıcacık hava, konutların altındaki bu gizemli geçitte, buz gibi olup bedenimize serinlik katıyor ve soluklanmaya müsaade ediyor. Ya kış aylarında, yağmurlu ve karlı günlerde yağışlar dinene dek, sığınma alanı oluveriyor. Çocukların kapalı oyun alanları. Ne yağmur ne de kar engellemez oyunlarını.

Asırlar Süren Bir Kültür Eserleri, Sabatlar Korunmalı

Eski Siirt diye tabir edilen yukarı mahallelerde gezerseniz, kentin sabatlarmimari dokusuna damga vuran, ilimize özgü iki terimi de öğrenebilir ve nesli tükenmek üzere olan örneklerini görebilirsiniz. Yazları serin, kışları ılık Cas evler ve Mahalli geçit, Sabat. Terk edilince üzüntüden yıkılan Cas evler ile Sabat denen bu küçük tüneller, artık kentin nostaljik görüntülerinden.

Siirt'in kültür varlıklarından ve şehrin mimari yapısında önemli bir yere sahip sabatların yok olma tehlikesi ile karşı karşıya geldiğini görüyoruz. Maalesef sahipsizler ve restore edilmediğinden tek tek yıkılmakta. Bizler, seyirci kalmaya devam ededuralım da bakın Mardinliler nasıl da sahip çıkmış Abbaralarına. Abbaralardan Mardin’de 97 tane bulunmakta. Bunların 62’si halka açık geri kalanlar ise kişilerin mülkü ve evlerinin girişi konumunda. Şu an İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından birçoğu restore edilmektedir.

Siirt'e özgü yapı malzemesi Cas'tan yapılan evlerde sokakların üst kısımlarından yararlanmak amacıyla oluşturulan sabatların korunması ve gelecek nesillere aktarılması için çalışma başlatılması gerekir. Bunlara gereken değeri vereceğimizi anladığımız zaman, korkarım çoğunu kaybetmiş olacağız.

Siirt’te “Sabat” denen bu geçitler, çok değil yarım asır öncesine sabatlarkadar sayıları bir hayli fazlayken, cas'ın yerini betona bırakması ve ilgisizlikten, oldukça azaldı. Atalarımızdan kalan sağlam sabatların az bir bölümü günümüze kadar gelen yapıtlardandır. Bugün şehir merkezi ve Aydınlar (Tillo) ilçemizde parmakla sayılabilecek kadar az sayıda kalmış durumda. Bu sabatların restore edilmesi ve gelecek nesillere atalarımızın bir mirası olarak kalabilmesi için bir an önce gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Bu önemli tarihi dokunun korunması için Valilik, Belediye ve Sivil toplum örgütlerinin harekete bir an önce geçmeleri gerekmezmi ? Böyle bir çalışma başlatılırsa, muhakkak diğerlerine de cesaret ve ilham kaynağı olacaktır sanırım.

Yıllardır üzerine titrediğimiz kültür ve tarih hazinelerimiz teker teker yıkılırken mevcut olanları koruma altına nasıl alınabilir?  Ve Kültürel kimliğimizi bu yolla zenginleştirmeyi hedefleyen atalarımızın mirasını nasıl kurtarabiliriz? Kültürel varlıkların korunması ve kurtarılması için, insanüstü çaba sarf edilmeli. Mevcut Tarihsel eserlerin korunmamasının hiçbir mazereti olamaz.

Siirt’imizin köklü geçmişinden mutlu geleceğine köprüler kurup, aydınlığa kapıları aralayabilecek miyiz? Merakla bekliyoruz.

siirt sabatları - tünelleri

sabatlar

Bu haber toplam 9410 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

YORUMUNUZ UYGUNSUZDUR!