1. YAZARLAR

  2. Abdurrezzak Çelik

  3. 103 YILDIR DİNMEYEN ACI SARIKAMIŞ
Abdurrezzak Çelik

Abdurrezzak Çelik

Yazarın Tüm Yazıları >

103 YILDIR DİNMEYEN ACI SARIKAMIŞ

A+A-

Her yıl Ocak ayının ilk haftasında düzenlenen Sarıkamış Şehitlerini anma etkinlikleri kapsamında bu yıl binlerce askerimizin şehit olduğu Sarıkamış Muharebesinin 103. yılında Sarıkamış’ı anlayabilmek, tanıyabilmek ve neler yaşandığını hatırlamak için kısaca değinmek istedim. 

Osmanlı Devleti Birinci Dünya savaşına Rus kıyılarını topa tutan Yavuz ve Midilli adlı gemileri satın aldığını açıklamasıyla Almanya müttefiki olarak girmiştir. Almanya, Osmanlı Devletini kendi tarafından savaşa girmesiyle Ruslara karşı doğu tarafından açılacak cephelerle rahatlamayı amaçlamıştır. Osmanlı Devleti de savaşa, 1877–78 Savaşı sonunda kaybettiği Batum, Ardahan ve Kars'ı geri almak, Kafkasya bölgesindeki Müslümanları ve Kafkas halkını Ruslardan kurtarmak, Hazar Denizi ve Orta Asya'da yaşayan Türklerle temasa geçerek "Turan" planını gerçekleştirmeyi amaçlamıştır. Ruslar da Doğu Anadolu’yu işgal etmek ve güneyde Akdeniz’e kadar yerleri alarak sıcak denizlere inmeyi planlamıştır. Bu amaçları gerçekleştirmek için Kafkasya cephesi Osmanlı ve Rusya tarafından açılmıştır. Rus orduları 1 Kasım 1914 sabahı 5 koldan saldırıya geçmesiyle savaş başlamıştır. Ruslarla 02–07 Kasım 1914 tarihleri arasında Köprüköy-Azap Muharebeleri gerçekleşmiş, Osmanlı birlikleri burada üstünlük sağlamış, ancak Ruslar, Osmanlı topraklarından atılamamıştır.

Sarıkamış Muharebesi, Enver Paşa komutasında yaklaşık 118.000 mevcuduyla 3’üncü Ordu birlikleri tarafından yapılmıştır. Rusları topraklarımızdan atmak için düzenlenen taarruz amaçlı harekâttır.  Bu harekâtı gerçekleştirmek için Osmanlı birlikleri 22 Aralık 1914 günü taarruza başlamış ve aynı gün 31’inci Tümen, Narman’da dinlenmekte olan 6 Rus Bölüğünü teslim almıştır.

Enver Paşa, Rusların  Sarıkamış’ta savunma yapacak topsuz birkaç artçı birliğinden başka birlik olmadığını öğrenince gelecek birlikleri beklemeden taarruza karar vermiştir. Taarruz planına göre düşmanın etrafından dolaşarak Rusları hiç beklemedikleri bir yerden vurmayı hedeflemişti.

25 Aralık sabahı, 29'uncu Tümen yanlış harita nedeniyle 16 km sonra Ruslarla karşılaşmak yerine 17’nci Tümenle buluşmuştur ve ancak öğleden sonra Ruslarla çatışmaya girebilmiştir. Akşam saatlerinden itibaren Ruslar Sarıkamış’a doğru çekilmiş, havanın kararması nedeniyle Osmanlı birlikleri ordugâha geçilmiştir. Aynı gece Rus takviyeleri gelmiş ve tarihi fırsat kaçırılmıştır. Taarruz planı doğrultusunda hareket eden 31 ve 32’nci Tümenler Allahuekber dağları üzerinden yanlış haritalara göre hesap edilmiş 5 saatlik yürüyüş yerine 19 saatlik zorlu yürüyüşün ardından kuvvetlerinin üçte birini donarak yolda bırakmış olarak Başköy ve Beyköy’e varabilmişlerdir. Yapılan mücadeleler sonucunda Osmanlı birlikleri mücadeleyi kaybetmiş 2 Ocak gecesi 30 ve 31’inci Tümenleri geri çekilmeye başlamıştır.

Sarıkamış Muharebesinin yapıldığı coğrafya arazinin sert, ulaşım imkânlarının sınırlı olduğu yüksek bir arazidir. Yine kış mevsiminde başlaması nedeniyle buradaki kış ayının uzun, soğuk ve karlı geçtiği bir bölgedir. Yani burada düşman kadar zorlu olan bir coğrafya ile mücadele etmek zorunda kalınmıştır. Ayrıca Osmanlının içinde bulunduğu ekonomik zorluklar nedeniyle askerlerin kıyafet ve teçhizatı da yetersizdi. Tüm bu imkânsızlıklara rağmen esareti kabul etmeyen, mücadele azminden ödün vermeyen ve düşmanlarının planlarını bozmak isteyen Osmanlı birlikleri Enver Paşa komutasındaki 3. Ordu birliğiyle mücadele etmiş ancak planlamanın yanlış yapılması nedeniyle istenilen sonuca ulaşılamamıştır. 

 Sarıkamış muharebesi sonrasında kayıplar hakkında çeşitli rakamlar verilmektedir. 60.000 ile 90.000 arasında verilen bu rakamlar hakkında kesin bir bilgi söylemek zordur. Burada rakamlardan çok yapılan mücadele önemlidir.  Sarıkamış harekâtı minareleri ezansız bırakmama, yılları Ramazansız bırakmama mücadelesidir. Cihad meydanlarının pehlivansız olmadığının göstergesidir. Sarıkamış’tan sonra üşümek ve donmak fiilleri tanımsız kalmıştır.  

Tüm imkânsızlıklara rağmen, kış mevsiminin yaşandığı zor coğrafyalardan birinde yapılan mücadele bizlere bu günlere rahatlıkla gelinmediğini, rahatlığın rehavetine kapılmamamızı göstermektedir. Bizlerde üstümüze düşeni yapmalı, şehitlerimizi unutmamalıyız.

Tüm ülkemizde olduğu gibi şehrimizde yapılan anma törenleriyle bu ve bunun gibi günleri canlı tutmalıyız.

Son olarak Sarıkamış şehitlerimizi bir kez daha rahmet ve minnetle anıyor aynı zamanda ülkemizde ve şehrimizde bu tür organizasyonları yapan, katılım sağlayan herkese teşekkürlerimi sunuyorum. 

 

Bu yazı toplam 1545 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

YORUMUNUZ UYGUNSUZDUR!
9 Yorum